X
تبلیغات
آبخیزداری Watershed Managment - آبخیزداری چیست؟ هدف از انجام آن چیست؟
به وبلاگ دانشجویان رشته کارشناسی آبخیزداری کرج خوش آمديد
● آبخیز(watershed):
آبخیز واحدی هیدرولوژیک است که به عنوان واحد فیزیکی, بیولوژیکی, سیاسی, اجتماعی و اقتصادی برای طراحی ومدیریت منابع طبیعی (آب, خاک, پوشش گیاهی) پذیرفته شده است.
به عبارت دیگر آبخیز منطقه ای توپوگرافی است که توسط یک سیستم رودخانه زهکشی میشود.
● تعریف آبخیز داری (watershed management):
آبخیزداری عبارت است از فرآیند تنظیم و اجرای اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخیز, باکسب منافع, بدون آسیب رساندن به موجودیت این منابع.
علم آبخیزداری در اوایل قرن بیستم به دلایل زیر ایجاد شده است :
▪ کسب دانش وآگاهی بیشتر درمورد دوره هیدرولوژیک وعملکرد آن.
▪ افزایش جمعیت وفشار حاصله از آن به اراضی ومنابع آب.
▪ افزایش بیش از حد مصرف آب که ناشی از پیشرفت فن آوری وبالا رفتن سطح زندگی مردم
بوده است.
▪ بروز مشکلات جدید وپیچیده مرتبط باآب از جمله: مشکل وجود مناطق سیل گیر, ایجاد آلودگی
آب, سکونت در مناطق خشک و…
مدیران امور برنامه ریزی, سرانجام پی بردند که آبخیز میتواند به عنوان بهترین واحد طبیعی برای اداره منابع طبیعی محسوب شود.
● هدف از آبخیزداری:
هدف مدیریت منابع آبخیز عبارتند از:
تحت کنترل درآوردن عملیات کشاورزی, دامپروری, ساختمان سازی, راهسازی,قطع درختان وبه طور کلی هرگونه عملی چه مفید وچه مضر, چه مثبت وچه منفی, ارزیابی آنها وتوجه به وضعیت آبخیز براساس خصوصیات زمین شناسی, خاک شناسی, پوشش گیاهی, اقلیم شناسی, هیدرولوژی وارائه رهنمودها وپیشنهادها جهت اجرا و مدیریت صحیح در مورد همه عوامل طبیعی وزیستی هر اکوسیستم در واحدهای طبیعی خاص واعمال مدیریت بر روی عواملی که در توزیع آب وکیفیت هیدرولوژیکی تاثیر دارند, تا به صورت مطلوب وعلمی, خاک حوضه آبخیز از فرسایش حفظ گردد.
آبخیزداری الهی ترین نگاه به طبیعت است وآبخیزدار را میتوان پزشک طبیعت نامید. یک آبخیزدار خوب با بررسی دقیق ومطالعه علمی حوضه آبخیز, به تعبیری دردهای یک حوضه را شناخته, ودرجهت درمان آن برنامه ریزی میکند.آبخیزداری با نگاهی خدا گونه عرصه طبیعت را برای زیست و بهره برداری انسان مهیا میکند.شاید این تعابیر کمی اغراق آمیز به نظر برسد, اما میشود تمام علوم راهدیه ای از جانب خدا برای حکومت بر کره خاک دانست.
اگر ما با این دید به علوم نگاه کنیم, هرگز آنها را در راه نابودی نوع بشر به کار نخواهیم بست.
● علوم مرتبط با آبخیزداری:
یک پروژه ساده آبخیزداری از چند مطالعه مستقل تشکیل شده است که هر کدام کارشناس مربوط به خودش را میخواهد:
۱) مطالعه فیریوگرافی:این مطالعه به بررسی خصوصیات ظاهری آبخیز میپردازد.
۲) مطالعه هواشناسی: به طور کلی به بررسی اقلیم منطقه میپردازد.
۳) مطالعه هیدرولوژی: به بررسی آبهای موجود در منطقه میپردازد.
۴) مطالعه خاک شناسی: به مطالعه انواع خاکهای موجود در منطقه وپتانسیل های آن میپردازد.
۵) مطالعه زمین شناسی: به بررسی جنس ونوع سازندها و برخی عوامل مورفولوژیکی وقدمت سازندها وعوامل تشکیل آنها میپردازد.
۶) مطالعه فرسایش و رسوب: به بررسی انواع فرسایش در حوضه وفرسایش پذیری وپتانسیل رسوبگذاری رودخانه میپردازد.
۷) مطالعه پوشش گیاهی: به بررسی تیپهای مختلف گیاهی منطقه میپردازد وبرنامه چرا و شدت چرا را تعیین میکند ودرصد وجود کلاسهای مختلف را در حوضه مشخص میکند.
۸) مطالعه اقتصادی: به بررسی شاخصهای اقتصادی وارزیابی اقتصادی طرح می پردازد.
۹) مطالعه کشاورزی واجتماعی: به بررسی عوامل کشاورزی واجتماعی آبخیز نشینان میپردازد,شاخصهایی از قبیل: جمعیت, تعداد خانوار, چگونگی کسب درآمد, تعداد دام,انواع محصولات کشاورزی منطقه و… در این مطالعه بررسی می شود.
۱۰) عملیات بیولوژیک: به ارائه طرحهای کاشت نهال, بذر کاری و… برای حفظ عرصه طبیعی آبخیز(از نظر پوشش گیاهی) وبهبود وضعیت آن , وتثبیت بیولوژیک خاک از طریق پوشش گیاهی می پردازد.
۱۱) عملیات مکانیکی: ارائه طرحهایی از قبیل احداث بندهای خاکی, گابیون, خشکه چین وعملیات ذخیره نزولات آسمانی از طریق احداث فارو, تراس وبانکت بندی در این مجموعه می باشد.
۱۲) تلفیق: به تعبیری عصاره مطالعات فوق می باشد که طرحی جامع وکلی ارائه میدهد وتعیین واحدهای کاری همگن از بخشهای تلفیق به حساب می آید که در آن نقشه های تهیه شده از هر گزارش روی هم قرار می گیرد و پلیگون های حاصل به عنوان واحدکاری معرفی می شوند.
تلفیق گر برای هر یک از این واحدها عملیات خاصی را پیشنهاد می کند.
در این واحدها خصوصیاتی از قبیل نوع خاک, مساحت, نوع تیپ (اعم از تیپهای گیاهی, رخنمون سنگی, زمینهای دیم وزراعی و…),گروه هیدرولژیک خاک ,عمق خاک, بافت خاک , پتانسیل تولید هرزآب و… مشخص می شود.

 

 باتشکر از اساتید محترم:دکتر حسینی- مهندس ابراهیمی.
تهیه کننده:یاسر سلیمانی- ترم ۶- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تربت جام

منابع :

http://martaa-abkhiz.blogfa.com/۸۵۰۴.aspx

http://217.219.104.230/drops.

 

 

این هم نظری دیگر

 

آبخيز چيست؟ آبخيز پهنه اي از زمين سراشيب است كه تمام روان آب ناشي از بارش وارده بر روي آن را يك رودخانه،‌ آبرو، درياچه و يا يك آب انباشت دريافت مي نمايد به عبارت ديگر محدوده اي توپوگرافي است كه از طريق يك شبكه رودخانه زهكشي مي شود. در تعريف فوق بيشتر بر خصوصيت فيزيكي حوضه آبخيز تاكيد شده است، هرچند در تعاريف جديد مفاهيم گسترده تري را نيز دخالت مي دهند بطوري كه يك آبخيز را كه معمولا يك واحد هيدرولوژيك محسوب مي شود به عنوان يك واحد فيزيكي-بيولوژيكي مي دانند و در بسياري از موارد نيز به عنوان واحدي اجتماعي- اقتصادي و حتي سياسي براي برنامه ريزي و اداره منابع طبيعي محسوب مي شود.

تعریف آبخيزداري؟ آبخيزداري، مدیریت و استفادة صحيح از اراضي حوضه آبخيز طبق برنامه هاي از قبل طرح ريزي شده مشتمل بر مهار فرسايش و تنظيم جريان هاي سيلابي و رسوب گذاري و اصلاح پوشش نباتي و غيره مي باشد. به عبارت دیگر آبخیز داری مدیریت علمی حوضه آبخیز است که ضمن توجه به مسایل اقتصادی و اجتماعی و حفظ منابع آب و خاک در حوضه های آبخیز از علوم و تجربیات مختلف بهره گیری می کند، بدون آنکه نقش مردم از نظر دور بماند .

آبخيزداري‌ و حفاظت‌ خاك:‌

نگرش‌ جامع‌ گرا و نظام مند آبخيزداري‌ در بعد وسيع‌ آن‌ با رويكرد به‌ تمامي‌ جنبه‌ها مي‌تواند به‌ تعادل‌ در امر توسعه‌ و رشد در يك‌ جامعه‌ بيانجامد چرا كه‌ در تعريف‌كلي‌ آبخيزداري‌ مي‌توان‌ همه‌ جنبه‌هاي‌ زيست‌ بوم‌ كره‌ زمين‌ را تبيين‌ نمود.

در حال‌ حاضر اكثر حوضه‌هاي‌ آبخيز كشورمان‌ به‌ انحاء مختلف‌ دچار تخريب‌ و فرسايش‌ است‌‌ به طوری که طی سه دهه اخیر فرسایش آبی روندی به شدت افزایشی داشته و تقریبا 3 تا 3.5 برابر شده است. گفتنی است میزان فرسایش در سال 1350 در 125 میلیون هکتار از حوضه های آبخیز کشور حدود یک میلیارد تن برآورد شده است. این رقم 10 سال بعد یعنی سال 1360 بر مبنای نقشه وضع موجود فرسایش خاک در ایران که توسط فائو، یونپ و یونسکو تهیه گردید معادل 1.5 میلیارد تن بوده است. بر اساس نتایج حاصل از اندازه گیری رسوب 20 ساله مربوط به 120 ایستگاه رسوب سنجی در 24 حوضه آبخیز کشور و تعمیم آن به کل کشور در سال 1373 مقدار آن 3.125 میلیارد تن برآورد شده است[1]

 از طرف دیگر بنا به پیش بینی سازمان ملل متحد تا سال 2025 میلادی نام ایران در سیاهه ی کشور هایی که دچار کمبود آب می شوند، قرار می گیرد. به این ترتیب علاوه بر بحران افزایش جمعیت، میزان تخلیه غیر مجاز بوسیله چاههای عمیق که توازن و تعادل آب های زیر زمینی را بر هم زده است[2]  باید عمیقا مورد توجه دست اندرکاران و برنامه ریزان مربوطه قرار گیرد. این واقعیت باید تعیین شود که نرخ مجاز برداشت از منابع آب را استعداد طبیعی منطقه در تغذیه  آبخوان تعیین می کند و نه نیاز بشر به آب.

از این رو‌، اجراي‌ پروژه‌هاي‌ وسيع‌ آبخيزداري‌ و حفاظت‌خاك‌ از مهمترين‌ اقداماتي‌ است‌ كه‌ مي‌تواند ضمن‌ كاهش‌ خسارت‌ سيل‌ و فرسایش، تغذیه آبخوان ها[3] و توليد موادغذايي‌ را برای سال‌هاي‌ آينده‌ تضمين‌ نمايد. اما به‌ لحاظ‌ گستردگي‌ زياد اين‌ برنامه‌ها، فعاليت‌ سازمان‌هاي‌ دولتي‌ بايد روي‌ آموزش‌ آبخيز نشينان‌ و جلب‌ مشاركت‌آنها در انجام‌ اين‌ گونه‌ برنامه‌ها باشد. بنابراين‌ جهت‌ حفظ‌ و احياء آبخيزها در ايران‌، باید تشكلهاي‌ مشاركتي‌ عشايري‌ و روستايي‌ براي‌ ساكنين‌ آبخيزها پيشنهاد شود و در راستاي‌ رهيافت‌ مشاركتي‌ نيروي‌ عظيم‌ آنان‌ در حفظ‌ و احياء آبخيزها به‌ كار گرفته شود‌.



[1] - برنامه اقدام ملي 1381، سازمان جنگلها و مراتع كشور

[2] - از 400 دشت کشور حدود 176 دشت با تراز منفی آب مواجه است. از سفره های زیر زمینی این دشت ها حدود 4 میلیارد و 600 میلیون متر مکعب اضافه برداشت می شود و از این نظر آینده بسیار خطر ناکی در انتظار این دشت ها است. اگر به مساله ی آبخیزداری و حفظ این سرمایه های عظیم آب و خاک توجه کافی نشود کشور با یک بحران عظیم در بخش آب و خاک مواجه خواهد شد

[3] - باید گفت حدود 67 درصد از آبخوان‌هاي‌كشور با افت‌ سطح‌ آب‌ رو بروست. این ‌در حالي‌ است كه‌ هر سال حجم فراوانی از بارندگی ها در کشور به صورت سیلاب های خسارت بار از دسترس خارج می شود.

 نوشته شده  توسط محمد خسروشاهي 

+ نوشته شده در  شنبه 7 آذر1388ساعت 8:55 بعد از ظهر  توسط مهدی رحیمیان | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
این وبلاگ با تلاش دانشجویان و استاد محترم جناب مهندس دماوندی افتتاح گردیده.

در این وبلاگ سعی می شود اطلاعات مربوط به منابع طبیعی مخصوصا آبخیزداری با تلاش دانشجویان ارائه گردد.


پیوندهای روزانه
وبلاگ گیاهان دارویی
watershed.blogs
انجمن آبخیزداری ایران
فال حافظ
گالری عکس آبخیز داری
مقالات خارجی آبخیز داری
مرکز آمار ایران
مقاله های منابع آب
سازمان زمین شناسی
مجلات رشد - جغرافیا
موسسه برنامه ریزی پژوهشهای اقتصادی وزارت کشاورزی
دانستنیهای علوم زمین
انتشارات تحقیقاتی علوم محیطی
تبدیل pdf به word
سایت سازمان زمین شناسی
آپلود مطالب
سایت داده های علوم زمین
سايت ايران هيدرولوژي
سايت iran watershed
دانلود نرم افزار رايگان
كتاب online
آپلود عكس
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر 1389
شهریور 1389
خرداد 1389
اسفند 1388
بهمن 1388
آذر 1388
آبان 1388
مهر 1388
نویسندگان
سید احمد حسینی
مهدی رحیمیان
پیوندها
ورود اعضا
دانلود كتاب
آمار هواشناسي استانها
دانلود مقاله رايگان
سنجش از دور
تبدیل pdf به word
وبلاگ آبخیز
سازمان کشاورزی ایالات متحده
ایران کویر
مهندسی علوم خاک
سرویس منابع طبیعی
کویر محیط زیست
گردش در طبیعت
نشریه الکترونیکی جغرافیای ایران
مرکز علمی اقلیم شناسی ایران
وبلاگ گیاهان دارویی و معطر
جامعه شناسی ایران
بزرگترین وبلاگ کشاورزی ایران
وبلاگ دانشجویان آبخیزداری جوانشیر
سایت دانشگاه (مرکز امام خمینی)
پایگاه ملی داده های علوم زمین NGDIR
وبلاگ فریبا علومی (سپاس نامه و متن تقدیر )
 

 RSS

POWERED BY
سيد احمد حسيني





Powered by WebGozar